โซ่คือชิ้นส่วนที่ส่งแรงจากเครื่องยนต์ไปที่ล้อหลังโดยตรง ถ้าโซ่สกปรกหรือแห้ง รถจะมีเสียงดัง ออกตัวกระตุก เปลืองน้ำมันขึ้น และโซ่กับสเตอร์จะสึกเร็วกว่าที่ควร ข่าวดีคือการดูแลโซ่ไม่ยาก ใช้เวลาไม่นาน และช่วยประหยัดค่าเปลี่ยนชุดโซ่สเตอร์ได้มาก
บทความนี้ใช้กับรถที่ขับเคลื่อนด้วยโซ่ เช่น รถเกียร์ รถสปอร์ต และบิ๊กไบค์ รถสกู๊ตเตอร์ออโต้ส่วนใหญ่ใช้สายพาน ไม่มีโซ่ให้ดูแล
ทำไมโซ่ถึงสกปรกเร็ว
น้ำมันโซ่ต้องเหนียวพอที่จะเกาะโซ่ตอนหมุนเร็ว ข้อเสียคือมันจับฝุ่นและทรายได้ดีด้วย นานเข้าน้ำมันกับทรายผสมกันเป็นคราบดำเหนียวที่ทำหน้าที่เหมือนกระดาษทราย ขัดทั้งข้อโซ่และฟันสเตอร์ทุกครั้งที่หมุน การหยอดน้ำมันใหม่ทับคราบเก่าโดยไม่ล้างก่อนจึงช่วยได้น้อย
ล้างโซ่บ่อยแค่ไหน
- ใช้งานปกติ: ทุก 500–1,000 กิโลเมตร
- หลังขี่ตากฝน หรือผ่านทางฝุ่น/ทราย: ล้างและหยอดน้ำมันใหม่ทันที
- ทิ้งรถไว้นาน: เช็กก่อนใช้งาน ถ้าโซ่แห้งหรือเริ่มมีสนิมให้หล่อลื่นก่อนออกตัว
ขั้นตอนล้างโซ่ที่ถูกต้อง
- ตั้งรถให้ล้อหลังหมุนได้ ใช้ขาตั้งคู่หรือสแตนด์ยกล้อหลัง ดับเครื่องทุกครั้งก่อนเอามือหรือแปรงเข้าใกล้โซ่
- ฉีดน้ำยาล้างโซ่ ใช้น้ำยาสำหรับล้างโซ่โดยเฉพาะ ทิ้งไว้ให้คราบน้ำมันเก่าคลายตัว
- ขัดด้วยแปรงล้างโซ่ ขัดทั้งด้านในด้านนอกและด้านข้าง หมุนล้อทีละช่วงจนครบรอบ อย่าลืมสเตอร์หน้าและสเตอร์หลัง
- ล้างออกและเป่าให้แห้งสนิท น้ำที่ค้างในข้อโซ่ทำให้เกิดสนิม
- หยอดน้ำมันโซ่ หยอดที่ด้านในของโซ่ให้ทั่วทุกข้อ ทิ้งไว้สักพักให้น้ำมันซึมเข้า แล้วเช็ดส่วนเกินออก เพราะน้ำมันที่เยิ้มจะดักฝุ่นเร็ว
ข้อควรระวัง: น้ำยาล้างโซ่และน้ำมันโซ่ไม่ควรโดนผ้าเบรกหรือจานเบรก ถ้าโดนให้เช็ดออกทันที
เช็กความหย่อนของโซ่
โซ่ที่หย่อนเกินไปทำให้ออกตัวกระตุกและเสี่ยงโซ่หลุด โซ่ที่ตึงเกินไปทำให้ลูกปืนและสเตอร์สึกเร็ว วิธีเช็กเบื้องต้นคือกดโซ่ช่วงกลางระหว่างสเตอร์หน้าและหลังขึ้นลง แล้วดูระยะที่ขยับได้ เทียบกับค่าที่ระบุในคู่มือรถรุ่นนั้น (บางรุ่นมีสติกเกอร์บอกไว้ที่สวิงอาร์ม) เพราะแต่ละรุ่นกำหนดไม่เท่ากัน
สัญญาณว่าโซ่สเตอร์ใกล้ต้องเปลี่ยน
- ปรับตั้งโซ่ไปแล้วไม่นานก็หย่อนอีก
- ดึงโซ่ตรงท้ายสเตอร์หลังออกมาได้จนเห็นฟันสเตอร์
- ฟันสเตอร์แหลมเหมือนครีบฉลามหรือสึกเอียง
- ข้อโซ่บางข้อแข็ง ไม่งอตามรอบสเตอร์
- มีเสียงดังผิดปกติแม้ล้างและหยอดน้ำมันแล้ว
ถ้าเจอสัญญาณเหล่านี้ควรให้ช่างตรวจ และโดยทั่วไปจะเปลี่ยนโซ่พร้อมสเตอร์หน้าหลังเป็นชุด เพราะโซ่ใหม่กับสเตอร์เก่าจะสึกกันเองเร็วมาก
ไม่สะดวกทำเอง
ถ้าไม่มีขาตั้ง ไม่มีอุปกรณ์ หรือไม่อยากเลอะมือ ที่ Just Wash Bro Garage บางพลี มีบริการ ล้างโซ่ + หยอดน้ำมันโซ่ ราคา 80 บาท ใช้เวลาราว 20 นาที ล้างคราบเก่าทั้งโซ่และสเตอร์ เป่าแห้ง หยอดน้ำมันใหม่ทุกข้อ และดูความหย่อนของโซ่กับสภาพสเตอร์ให้ด้วย ถ้าพบว่าถึงเวลาตั้งโซ่หรือเปลี่ยนจะแจ้งให้ทราบ
จองคู่กับการล้างรถในคิวเดียวได้ที่ หน้าจองคิว หรือดูความถี่ในการดูแลส่วนอื่นของรถได้ใน ล้างรถมอไซค์บ่อยแค่ไหนดี